Tanımlar:
 

---   MADDE 3- Bu kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda  belirtilmiştir.

---   a) Yükseköğretim: Milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her kademedeki eğitim-öğretimin tümüdür.

---   b) Üst kuruluşlar: Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kuruldur.

---   c) Yükseköğretim Kurumları: Üniversiteler ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, meslek yüksekokulları ile uygulama ve araştırma merkezleridir. Yüksek teknoloji enstitüsü, özellikle teknoloji alanlarında yüksek düzeyde araştırma, eğitim-öğretim, yayın ve danışmanlık yapan, kamu

tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip bir yükseköğretim kurumudur.

---   d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan fakülte, enstitü, yüksekokul

ve benzeri kuruluş ve birimlerinden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.

---   e) Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur.

---   f) Enstitü: Üniversitelerde ve fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında lisansüstü, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumudur.

---   g) Yüksekokul: Belirli bir mesleğe yönelik eğitim-öğretime, ağırlık veren bir yükseköğretim kurumudur.

---   h) Konservatuvar: Müzik ve sahne sanatlarında sanatçı yetiştiren bir yükseköğretim kurumudur.

---   ı) Meslek Yüksekokulu: Belirli mesleklere yönelik ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan

dört yarıyıllık eğitim-öğretim sürdüren bir yükseköğretim kurumudur.

---   j) Uygulama ve Araştırma Merkezi: Yükseköğretim kurumlarında eğitim öğretimini desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarında hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim-öğretim, uygulama ve araştırmalarının sürdürüldüğü bir yükseköğretim kurumudur.

---   k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın anabilim ve ana sanat dallarından oluşan; Fakültelerin ve Yüksekokulların eğitim-öğretim bilimsel araştırma ve uygulama bilimidir. Anabilim Dalı ve Ana Sanat dalları bilim ve dallarından oluşur. Yükseköğretimdeki çeşitli birimlerin ortak derslerini vermek üzere rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir.

---   r) Ön Lisans: Orta öğretime dayalı , en az dört yarı yıllık bir programı kapsayan ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan ve lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir

yükseköğretimdir.

---   s) Lisans: Orta öğretime dayalı, en az sekiz yarıyıllık bir programı kapsayan yükseköğretimdir.

---   t) Lisans Üstü: Yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır.

---   (1) Yüksek Lisans: (Bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık, mastır): Bir lisans öğretimine dayalı eğitim-öğretim ve araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.

---   (2) Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisans ve eczacılık veya fen  fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir  laboratuar dalında kazanılan uzmanlığı dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.

---   (3) Tıpta Uzmanlık: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.

---   (4)  Sanatta Yeterlik: Lisansa dayalı, en az altı, yüksek lisansa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir sanat eserinin ortaya konulmasını, müzik ve sahne sanatlarında ise üstün bir uygulama ve yaratıcılığı amaçlayan doktora düzeyinde lisansüstü bir yükseköğretim eşdeğeridir.

---   u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim-öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstren) ve yaygın eğitimdir.

---   (1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim-öğretim türüdür.

---   (2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim-öğretim türüdür.

---   (3) Dışarıdan Eğitim (Ekstren Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında,  devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim-öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yüksek öğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar.

---   (4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim-öğretim türüdür.

---   Öğretim süresi:
 

---   Madde 44- (Değişik: 10/12/1988-3511/1md.)

---   (Değişik birinci fıkra: 7/6/1995-4111/1md.) Yükseköğretim kurumlarında, ön lisans ve lisans düzeyinde öğrenim yapan öğrencilere bu öğrenimlerini tamamlamak için tanınan azami süreler iki yıllık ön lisans için dört, dört yıllık lisans için yedi yıldır. Öğrenciler normal eğitim-öğretim süresi beş yıl olan programları sekiz yılda, altı yıl olan programları ise dokuz yılda tamamlamak zorundadırlar. Ancak, bu süreler sonunda; kayıtlı olduğu öğretim kurumlarından mezun olabilmek için son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları bütün dersler için bir bütünleme olmak üzere iki ek sınav hakkı verilir. Bu sınavlar sonunda başarısız ders sayısını beş derse indirenlere bu beş ders için üç yarı yıl, ek sınavları almadan beş derse kadar başarısız öğrencilere dört yarı yıl (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda iki öğretim yılı); Gülhane askeri tıp akademisi öğrencileri hariç, üç veya daha az dersten başarısız olanlara ise sınırsız, başarısız oldukları derslerden açılacak sınavlara girme hakkı tanınır. İzledikleri programdan mezun olabilmek için gerekli bütün derslerden geçer not aldıkları halde yönetmeliklerinde başarılı sayılabilmeleri için ön görülen not ortalamalarını sağlayamamaları sebebiyle ilişkileri kesilme durumuna gelen son dönem (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda son sınıf) öğrencilerine not ortalamalarını yükseltmek üzere diledikleri son iki sınıf derslerinden sınırsız sınav hakkı tanınır. Bunlardan uygulamalı, uygulaması olan ve daha önce alınmamış dersler dışındaki derslerle devam şartı aranmaz. Açılacak sınavlara, üst üste veya aralıklı olarak toplam üç eğitim-öğretim yılı hiç girmeyen öğrenci, sınırsız sınav hakkından vazgeçmiş sayılır ve bu haktan yararlanamaz. Sınırsız hak kullanma durumunda olan  öğrenciler, öğrenci katkı payını ödemeye devam ederler,ancak sınav hakkı dışındaki diğer öğrencilik haklarından yararlanamazlar. açık öğretim öğrencileri, öğrencilik haklarından yararlanmamak kaydı ile bu  sürelerle kısıtlı değildirler.

---   (Ek:6/5/1993-3908/1md.; Değişik:7/6/1995 -4111/1md.) Derslere devam yükümlülüklerini yerine getirdikleri halde, yıl içi ve yıl sonu sınav yükümlülüklerini bu madde belirtilen hükümlere uygun olarak yerine getiremedikleri için öğretim kurumları ile ilişiği kesilen hazırlık sınıfı ve birinci sınıfta en fazla bir dersten,ara sınıflarda ise en fazla üç dersten başarısız olan öğrencilere üç yıl içinde kullanacakları üç sınav hakkı, not ortalamasını tutturamadıkları için hazırlık sınıfı dahil ara sınavlarda da sene kaybeden öğrencilere diledikleri üç dersten bir sınav hakkı verilir. Sınav hakkı verilenler, yıl içi veya yıl sonu sınavı olduğuna bakılmaksızın başvurmaları halinde üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin, her eğitim-öğretim yılı başında açacakları sınavlara alınırlar. Sınavların sonunda sorumlu oldukları tüm dersleri başaranlar, öğrenimlerine kaldıkları yerden devam ederler. Bu durumda olan öğrencilerin sınavlara girdikleri süre, öğrenim süresinden sayılmaz. Bu sınavlara katılan öğrenciler öğrencilik haklarından hiçbir şekilde yararlanamazlar.

---   Üniversite senatoları, ön lisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınav sayısı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartları yönetmeliklerle belirlerler.

---   Lisans öğrenimini tamamlamayanların veya tamamlayamayanların ön lisans diploması almaları veya meslek yüksekokullarına intibak ettirilmeleri Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanacak yönetmenlik esaslarına göre düzenlenir.

---   Yükseköğretime Giriş:
 

---   MADDE 45 

---   a)Öğrenciler Devlet Yükseköğretim Kurumlarına, esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen sınavla girerler. Sonuçların değerlendirilmesinde adayların ortaöğretimdeki başarıları dikkate alınır. Ortaöğretim kurumlarını birincilikle bitiren adaylar kendileri için yükseköğretim kurumlarında ayrılacak kontenjanlara, tercih ve puanları göz önünde tutularak yerleştirilir.

 

---   Yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçiminde, adayların ortaöğretim süresindeki başarıları Yükseköğretim Kurulunun uygun göreceği şekilde Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından geliştirilecek bir yöntemle ek bir puan olarak tespit edilir ve yükseköğretim kurumlarına giriş sınav puanlarına eklenir.

---   Bir mesleğe yönelik programlar uygulayan liselerin mezunları, Yükseköğretim kurumu tarafından belirlenecek aynı alanda bir yükseköğretim kurumuna girerken, başarı notları ayrıca tespit edilecek bir katsayı ile çarpılmak suretiyle değerlendirilerek giriş sınavı puanlarına eklenir.

---   b)Yükseköğretim Kurulunca düzenlenen esaslara göre belli sanat dallarında  üstün kabiliyetli olduğu tespit edilen öğrenciler, ilgili dalda eğitim yapmak kaydıyla yine bu esaslar içersinde

belirlenecek özel yöntemlerle yükseköğretim kurumlarına alınabilirler.

---   Cari Hizmet Maliyeti:
 

---   MADDE 46- Yüksek öğretim kurumlarında cari hizmet ödenekleri öğrenci başına olmak üzere belirlenir. Öğrenci başına düşen cari hizmet ödeneği, öğrenim dallarının nitelikleri ve süreleri ile yükseköğretim kurumlarının özellikleri göz önünde tutularak Yükseköğretim Kurulunca farklı miktarlarda tespit edilir. Bu miktarın her yıl Bakanlar yüksek öğretim kurumu bütçesine ödenek olarak kaydolunur. Geri kalan kısmı öğrenci tarafından ödenir. Devletçe karşılanacak kısmı cari hizmet maliyetlerinin yarısından az olamaz.

---   Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak ödemelerin miktar ve bölgelere göre oranları, yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak ücretlerin miktarı ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller her yıl Bakanlar Kurulunca en geç Temmuz ayı içerisinde belirlenir.

---   Öğrenci tarafından ödenecek miktar, istekleri halinde ödeme güçlüğü olan  öğrencilere Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca kredi olarak verilebilir.

---   Öğrenci katkısını ödemeyenlerin kayıtları yapılmaz ve yenilenmez.

---   Cari hizmet maliyetine öğrenci katkısı ve öğrenci sosyal tesis ve faaliyetlerinden  elde edilen gelirler ile yükseköğretim kurumlarınca önceki yıllarda bastırılan ders kitapları ve teksirlerinin satışında elde edilen gelirler, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü adına milli bankalardan birinde açılacak hesaba yatırılır. Bu miktarlar rektörlükçe en geç ilgili ayın sonuna kadar Bütçe Dairesi Başkanlığı hesabına bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydolunmak üzere aktarılır. Aktarılan bu miktarlar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir. Kaydolan ödenekler, başta öğrencilerin beslenme, sağlık, spor, kültür

ve diğer sosyal hizmetleri olmak üzere, üniversitenin cari, kalkınma plan ve, programlarına uygun yatırım, transfer ve öğrencilerin kısmi zamanlı olarak geçici işlerde çalıştırılmasına ilişkin giderlerinde kullanılır. Kullanım ve harcamaya ilişkin esas ve usuller Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim  Kurulunca belirlenir.

---   Bu hesabın sarfı muhasebesi ve denetimi döner sermaye mevzuatına tabi olup, işlemleri üniversitece görevlendirilecek sayman tarafından yürütülür.

---   Bu ödeneklerin harcanmayan kısmı ertesi yılın bütçesine devren gelir ve ödenek kaydolunur.

--- Zamanında ödenmeyen kredi borçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil  Usulü Hakkında Kanun Hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil edilerek  Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna ödenir.
 

---   Lisansüstü Öğretim:
 

---   MADDE 50-Usul ve Şartları;

---   a) Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında  yüksek lisans, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler,  yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve üniversitelerarası  Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilir.

---   b)Yükseköğretim kurumları, lisans üstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır.

---   c) Yürürlükten kaldırıldı.

---   d) Lisans üstü öğrenim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler.

---   e) Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık ödemelerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığındaki personelin aylık ve  ödenekleri göz önünde tutulur.
 

---   Öğrencilerin Disiplin İşleri:
 

---   MADDE 54- Soruşturma, yetkiler ve cezalar:

--- a) Yükseköğretim kurumları içinde veya dışında yükseköğretim öğrenci sıfatına, onur ve şerefine aykırı harekette bulunan, öğrenme ve öğretme hürriyetini doğrudan doğruya veya dolaylı olarak kısıtlayan, kurumların sükun, huzur ve çalışma düzenini  bozan, boykot, işgal ve engelleme gibi eylemlere katılan, bunları teşvik ve tahrik eden, yükseköğretim mensuplarının şeref ve haysiyetine veya şahıslarına tecavüz eden veya saygı dışı davranışlarda bulunan ve anarşik veya ideolojik olaylara katılan veya  bu olayları tahrik ve teşvik eden öğrencilere; eylem başka bir suçu oluştursa bile ayrıca uyarma; kınama, bir haftadan bir aya kadar veya bir veya iki yarıyıl için kurumdan uzaklaştırma veya yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilir.

---   b) Bir fakülte, enstitü veya yüksekokulun içinde veya dışında öğrencilerin işlemiş oldukları disiplin suçundan dolayı soruşturma yapmaya ve doğrudan cezayı  vermeye veya disiplin kuruluna sevk etmeye ilgili fakülte dekanı, enstitü veya yüksekokul müdürü yetkilidir.

---   c) Disiplin soruşturmasına, olay öğrenilince derhal başlanır ve soruşturma en geç onbeşgün içinde sonuçlandırılır.

---   d) Hakkında soruşturma yapılan öğrenciye sözlü veya yazılı savunma hakkı verilir. Tanınan

süre içinde savunma yapmayan öğrenci bu hakkından vazgeçmiş sayılır.

---   c) Disiplin cezaları, ilgili öğrenciye yazı ile bildirilir. Durum öğrenciye burs veya kredi veren kuruluşa ve Yükseköğretim Kuruluna duyurulur. Yükseköğretim  Kurumundan çıkarma kararına karşı onbeşgün içinde üniversite yönetim kuruluna  itiraz edilebilir. Cezalar öğrencinin dosyasına ve siciline işlenir.

---   f) Bu maddeye göre yapılacak işlemler sırasında gerekirse öğrenciye, bağlı bulunduğu öğretim kuruluşunda, ilan yoluyla tebligat yapılabilir.

---   g) Yükseköğretim kurumundan çıkarma kararı bütün yükseköğretim kurumlarına Yükseköğretim Kurulu, emniyet makamlar ve ilgili askerlik şubelerine bildirilir. Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilen öğrenciler, bir daha herhangi bir yükseköğretim kurumuna alınmazlar.