Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD Dalı tarafından, 1  Haziran 2005 tarihinde düzenlenen “Ergenlerde Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Kullanımını Tanıma ve Yaklaşım” konulu konferans Ord. Prof. Mazhar Osman Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Ergen Bağımlılık Tedavi Merkezi Klinik Sorumlusu Doç.Dr. Kültekin ÖGEL tarafından verildi.

            Ergenlerde madde bağımlılığının tek bir nedene dayanmadığını, dolayısı ile tedavi aşamasında kişiye yaklaşırken ona farklı bir bakış açısı, farklı bir haz duyusu sunulmadığı sürece tedavinin güç olabileceğini ifade etti.

            Doç.Dr. Kültekin ÖGEL’in “Madde Kullanımı” başlıklı sunusu aşağıda önemli konu başlıkları halinde verilmektedir:

MADDE KULLANIMI !

            Doç.Dr. Kültekin ÖGEL

NEDENLER?

1. Bireysel Etkenler
2. Çevresel Etkenler
3. Ailesel Etkenler

Madde bağımlılığı bu üç etmenden birine ya da birkaçına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Türkiye’de özellikle ecstasy kullanımı giderek yaygınlaşıyor. Madde kullanımı hem içe dönük, hem de dışa dönük kişilerde görülebiliyor. Madde kullanımı yaygınlaştıkça bedensel faktörlerin etkisi azalıyor. Yaygınlaşma arttıkça kullanım nedenlerinin belirginliği azalıyor. Çünkü her keseye ve herkese uygun uyuşturucuları bulmak mümkün.

Esrar

•          Gevşeme ve algıda değişiklik yapar

•          Bağımlılık yapar ama potansiyeli düşüktür

•          Öğrenme üstüne olumsuz etkileri vardır

•          Unutkanlık yapar

•          Şizofreni gelişme riski kullananlarda 7 kat fazladır

Uçucu maddeler

•          Tiner, bali gibi yapıştırıcılar, benzin, aseton gibi maddeler uçucu madde kapsamında değerlendirilir.

•          Bunlar genelde bir beze emdirilir veya bir torbaya doldurulur ve buharı içe çekilerek kullanılır.

•          Bağımlılık yapıcı etkisi fazladır.

•          Doğrudan beyne zarar gösterir ve gencin öğrenme, yargılama gibi yeteneklerini bozar.

•          Belirgin bir kokusu vardır ama kokusu anlaşılmaması için gençler bu maddeleri kullandıktan sonra sakız çiğnemekte veya alkol almaktadırlar.

Klinik deneyler sonucunda uçucu madde kullanan ergenlerin beyinlerinde bazı bozulmalara rastlanmıştır.

Ecstasy etkileri

•          Enerji artışı, öfori, iştahsızlık, uyku ihtiyacının azalması, kan basıncında ve vücut ısısında yükselme, kalp atışında artış ve tek düze davranışlar da bulunma artar.

•          Empati, yakınlık hissi, iletişim yeteneği ve güven duygusu artar.

•          Görsel veya işitsel varsanılar, anksiyete, kramp, mide bulantısı ortaya çıkabilir.

Yan etkiler

•          Yorgunluk, açlık ve susuzluk hissini bastırır.

•          Anksiyete, depresyon, paranoid düşünceler, uykusuzluk, yeme bozukluğu, agresif davranışlar sıktır.

•          Belirgin bellek sorunları yapar (kognitif hasar?)

•          Kardiyovasküler sistem sorunları

•          Yüksek tansiyon, diyabet, epilepsi, kalp, karaciğer ve ruhsal sorunları olanlarda kontrendikedir.

Madde kullanan kişi nasıl anlaşılır?

•          En kesin yöntem kan ve idrar testleridir.

•          Aile ilişkilerini azaltır ve evde daha az vakit geçirir.

•          Her zamankinden daha fazla para harcamaya başlar.

•          Yeni arkadaşlar edinmeye başlar.

•          Kendisine olan özeni azalır.

•          Çevre ve arkadaşlar eski önemlerini yitirir.

•          Hafif uykulu ve yorgun gözükebilir.

•          Yeme alışkanlıkları bozulur, kilo kaybedebilir.

•          Daha sinirli olabilir.

Önleme: Okul Öncesi Dönem...

Onaylamalarınızın büyük ödül değeri taşıdığı ve öğretilerinizin şartsız bir bağlılıkla alındığı dönem;

•          Model olun.

•          Zararlı maddeleri tanıtın.

•          Hem kendi başına hem de bir  başkasının vereceği ilaçları almamasını öğretin.

•          Karar verme alışkanlığını kazandırın.

•          Zararlı –yararlı yiyecekleri tanıtın.

•          Kendi sağlığına ilişkin girişimlerini övün.

Önleme: Okul Çağı...

Zihinsel ve sosyal becerilerinin geliştiği bir dönem;

•          Kuralları öğrenmelerini sağlayın.

•          Sağlıklı olmanın önemini gündeme getirin.

•          Sigara ve alkolün zararlarından bahsedin.

•          Reklamlarda satış için izlenen yolları açıklayın.

•          “Hayır” demesini öğretin.

Ergenlik dönemi özellikleri

•          Asi olma                                                                                

•          Çabuk öfkelenme

•          Endişeli hal

•          Kendine dönüklük

•          Çabuk heyecanlanma

•          Ruh halinde sürekli iniş-çıkışlar yaşama

•          İlgi alanları ve zevklerin hızla değişmesi

•          Arayış içinde olma

•          Dış görünüşün önem kazanması

•          Özerk olma çabası

•          Ailenin geri plana düşüp arkadaşların ön plana gelmesi

•          Bir gruba ait olma gayreti

•          Cinselliğinin farkına varma

Önleme: Ergenlik dönemi...

•          Sınıf içindeki gruplaşmalara ve grupların niteliklerine dikkat edin.

•          Maddeler ve olumsuz etkileri hakkında korkularınıza değil, gerçeklere dayalı bilgilere dayanarak konuşun.

•          Kendilerini ifade etmeleri için fırsatlar yaratın.

•          Sorumluluklarını alması için destekleyin, sınıf içinde görevler verin.

Önleme: Ergenlik dönemi...(2)

•          Maddelerin sağlığı, görünüşü, spor ve diğer aktiviteleri üzerinde nasıl etki yapacağını vurgulayın.

•          Kurallarınızda tutarlı olun.

•          “Hayır” demesini öğretmeye devam edin.

•          Spor ve diğer sosyal faaliyetlere (sinema, tiyatro, resim, müzik vb) yönlendirin.

Madde eğitiminde yararlanacağımız yollar...

•          Madde kullanımının bireyin tüm yaşamını (kişilik, sağlık, ekonomik, okul, arkadaş ve aile) etkilediğini,

•          Bağımlılığın ömür boyu sürdüğünü,

•          Arkadaş baskısına karşı nasıl tepki verileceğini,

•          Sağlıklı bir yaşamın nasıl korunacağını,

•          Sorunları çözmek için başka yollar olduğunu anlatın

Bağımlılık süreci

“Belki kullanabilirim”, “Korkuyorum ve merak ediyorum”, “Bir kereden bir şey olmaz”, “Bir daha asla!”, “Ben bağımlı olmam, istersem bırakırım”, “Bu meret bırakılmaz ki!”, “Bırakmak zorundayım”, “Artık bırakacağım”, “Bıraktım, bir daha başlamam” döngüsünden oluşan bir süreçtir.

Bağımlılık ölçütleri

1. Tolerans gelişmesi
2. Yoksunluk belirtileri
3. Sık başarısız bırakma girişimleri
4. Maddeyi sağlamak, kullanmak ya da bırakmak için büyük zaman harcama
5. Madde kullanımı nedeni ile sosyal, mesleki ve kişisel etkinliklerin azalması ya da tamamen bırakılması
6. Tasarlandığından daha uzun ve yüksek miktarlarda alınması
7. Zarar görmesine rağmen madde kullanımını sürdürmek

Gelişimsel sonuçlar

Madde kullanımı; iş, okul, aile, kimlik oluşturmadaki sorunları doğurur ve böylece ergen akranlarının gerisinde kalır.

Tedavi nedir?

Tedavi; üç aşamadan oluşur:

1.               Bireysel Gelişim: Yaşamını yapılandırmalı, Sorumluluğunu üstlenmeli, Yeni bir hayat kurmalı, Yeni ilişkiler kurmalı.

2.               Beceri kazanma: Öfke kontrolü, Stresle başa çıkma, Hayır deme, Assertiveness, Sorun çözme, İletişim becerileri.

3.               Relaps önleme: Riskli durumların tespiti, Arzuyla başa çıkma, Düşüncelerle başa çıkma, Israrlara karşı koyma.

 Haber Başlıkları